bugün
22.01.2021
Bültenler
29 Eylül 2017 tarih ve 30195 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik”
Sayı:   Tarih  17 Ekim 2017 Salı

Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 22/12/2016 tarihli ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 113 ve 122’nci maddelerine dayanılarak hazırlanan “Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik (“Yönetmelik”)” Resmi Gazete’de yayımlandığı 29 Eylül 2017 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

 

Yönetmelik, çalışan buluşları ile ilgili çalışana ödenecek bedelin belirlenmesi, bedel tarifesi ve uyuşmazlık halinde uygulanacak tahkim usulü ile yükseköğretim kuruluşlarında ortaya çıkan buluşlar ve kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşlara ilişkin esasları düzenlemektedir.

 

Yönetmelik’te;

Çalışan: Özel hukuk sözleşmesi veya benzeri bir hukuki ilişki gereğince başkasının hizmetinde olan ve bu hizmet ilişkisini işverenin gösterdiği belli bir işle ilgili olarak kişisel bir bağımlılık içinde ona karşı yerine getirmekle yükümlü olan kişiler ile kamu görevlileri,

Çalışan buluşu: Çalışan tarafından gerçekleştirilen patent veya faydalı modelle korunabilir nitelikte olan hizmet buluşları veya serbest buluşlar,

Hizmet buluşu: Çalışanın, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği veya işyerinin faaliyet gösterdiği alanlar içinde, büyük ölçüde işletme veya kamu idaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı buluşlar şeklinde tanımlanmıştır.

 

Yönetmelik 3 Kısım halinde düzenleme içermektedir. Bunlar;

  • Kısım: Çalışan Buluşları ile İlgili Bedel Tarifesi ve Uyuşmazlık Halinde İzlenecek Tahkim Usulü
  • Kısım: Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlar
  • Kısım: Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlar
  • Çalışan Buluşları ile İlgili Bedel Tarifesi ve Uyuşmazlık Halinde İzlenecek Tahkim Usulü

 

Genel Esaslar :

Çalışan bir hizmet buluşu yaptığında bu buluşunu yazılı olarak ve geciktirmeksizin işverene bildirmekle yükümlüdür. İşveren ise bu bildirimi kaydetmekle ve bildirimin kendisine ulaştığı tarihi, bildirimde bulunan kişi veya kişilere gecikmeksizin ve yazılı olarak bildirmekle yükümlüdür.

 

Çalışanın, bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeden hizmet buluşuna ilişkin patent başvurusu yapılması veya patent alınması halinde patent başvuru sahibine veya patent sahibine karşı İŞVEREN tarafından dava açılabilecektir.

 

İşveren, usulüne uygun çalışan buluş bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren 4 ay içerisinde YAZILI olarak tam veya kısmi hak talebinde bulunabilecektir.

 

İşverenin, çalışandan tam hak talebinde bulunduğu durumda, buluş üzerindeki tüm haklar işverene geçecektir. Bu durumda çalışan, işverenin buluştan faydalanması karşılığında işverenden bedel isteyebilecektir. Çalışana bu bedelin yanında ayrıca net asgari ücret miktarından az olmayacak şekilde TEŞVİK ÖDÜLÜ işveren tarafından ödenecektir. Bahse konu Teşvik Ödülü, Türk Patent Kurumu’na yapılan patent başvurusuna ilişkin olarak şekli uygunluk bildiriminin işverene ulaştığı tarihten itibaren en geç 2 ay içinde ödenecektir.

 

Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 116. Maddesi uyarınca, tam hak talebinde bulunan işveren patent başvurusunda bulunmak zorundadır. İşletme menfaatlerinin gerektirmesi halinde işveren başvuru yapmaktan kaçınabilecektir. Madde 116/2. de düzenlenen istisnalar saklı kalmak kaydıyla, işveren başvuru yapmaktan kaçınırsa, patent alınmamasından kaynaklanan çalışan aleyhine muhtemel ekonomik kayıplar buluş için çalışana ödenmesi gereken bedelin hesaplanmasında göz önünde tutulacaktır.

 

İşverenin, kısmi hak talebi bulunduğu durumda, hizmet buluşu serbest buluş niteliği kazanacaktır. Bu durumda işveren de kısmi hakka dayanarak buluşu kullanabilecek ve çalışan, işverenden buluştan faydalanma karşılığı olarak bir bedel ödenmesini isteyebilecektir.

 

Bedelin Belirlenmesi :

Çalışana ödenecek bedelin belirlenmesinde;

  • Hizmet buluşunun ekonomik değeri
  • Çalışanın işletmedeki görevi
  • İşletmenin hizmet buluşunun gerçekleştirilmesindeki katkısı dikkate alınacaktır.

Bedelin miktarına ilişkin hesaplama için de buluştan elde edilen kazanç ile Yönetmelik’te belirlenen buluşun ait olduğu grubun esas alınarak yine Yönetmelik’te belirlenen katsayılarla çarpılarak bulunması esası getirilmiştir. Buluştan elde edilen kazanç ise buluşun işletme tarafından kullanılması durumunda elde edilen kazanç ile buluşun işletme tarafından kullanılmayarak lisans, devir veya takas yoluyla elde edilen kazancın toplamına eşit olacaktır. Yönetmelik’te verilen örnek hesaplamalar Bülten ekinde yer almaktadır.

 

Bedel ve ödeme şekli işverenin, hizmet buluşuna ilişkin tam veya kısmi hak talebinde bulunmasını takiben işveren ile çalışan arasında imzalanan sözleşme veya benzeri bir hukuk ilişkisi hükümlerince belirlenecektir.

 

Emredicilik ve Hakkaniyete Uygun Olma :

Yönetmeliğin çalışanlara ilişkin hükümleri emredici nitelikte olup, çalışanlar aleyhine değiştirilemeyecektir. Bu konuda, işyerinde uygulanmakta olan toplu iş sözleşmesinde veya hizmet sözleşmesinde hüküm bulunması ya da işyerinde yerleşmiş bir uygulama olması halinde, çalışan lehine olan hüküm veya uygulama esas alınacaktır.

 

Hizmet buluşları ve serbest buluşlar konusunda işveren ile çalışan arasında yapılan sözleşmeler, Kanun ve Yönetmeliğin emredici hükümlerine aykırı olmasa dahi, hakkaniyetle önemli ölçüde bağdaşmıyorsa geçersiz sayılacaktır. Bu hüküm, işveren ile çalışan arasında belirlenen bedel için de uygulanacaktır.

 

Sözleşmenin veya belirlenmiş olan bedelin hakkaniyete aykırı olduğu hakkındaki itirazlar, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren EN GEÇ 6 AY İÇİNDE VE YAZILI OLARAK ileri sürülebilecektir.

 

Uyuşmazlığın Çözümlenmesi :

Çalışan ile işveren arasında ve çalışanların kendi arasında Yönetmelik hükümlerine göre doğan uyuşmazlıklar tahkim yoluyla çözümlenecektir. Yabancılık unsuru taşıyan ihtilaflarda 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu hükümleri uygulanacaktır.

 

  • Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlar

 

Öğretim elemanları ile stajyerlerin ve öğrencilerin dışında kalan yükseköğretim kurumu çalışanları tarafından gerçekleştirilen buluşlar için çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler uygulanacaktır. Öğretim elemanları ile stajyerlerin ve öğrencilerin diğer kamu kurum ve kuruluşları veya özel kuruluşlarla belirli bir sözleşme kapsamında yapmış oldukları çalışmalar sonucunda ortaya çıkan buluşlar üzerindeki hak sahipliğinin belirlenmesinde, diğer kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla sözleşme hükümleri esas alınacaktır.

 

  • Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlar

 

Yönetmelik’te kamu destekli proje; kamu kurum ve kuruluşları tarafından finanse edilen, amacı ve kapsamı projede tanımlanan deneysel çalışmaları, araştırma ve geliştirme ve benzeri faaliyetleri kapsayan hibe, burs veya herhangi bir destek için imzalanan işbirliği anlaşması, protokol veya her türlü sözleşme yoluyla desteklenen gerçek ya da tüzel kişiler tarafından yürütülen faaliyetler şeklinde tanımlanmıştır.

 

Kamu destekli proje kapsamında gerçekleştirilen deneysel çalışmalar, araştırma geliştirme ve benzeri faaliyetler sırasında ortaya çıkan buluşlar, kamu destekli projelerde ortaya çıkan buluşlar olarak kabul edilecektir. Proje desteğinden faydalanan gerçek ya da tüzel kişinin bu buluşları destek sağlayan kamu kurum ve kuruluşuna yazılı olarak ve geciktirmeksizin bildirmesi zorunludur.

 

Engin Hukuk Bürosu

Ek-1

ÖRNEKLER

 

 

ÖRNEK 1 – Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesine göre buluştan elde edilen kazancın kıyas yöntemiyle hesaplanması aşağıda örneklendirilmiştir:

 

İş makineleri üreten bir işletmede satış fiyatı 1000 TL olan bir ürün için buluşun, ürünün satış fiyatına katkısının 10 TL olduğunu ve buluşu içeren ürünlerden 1 milyon adet satışın gerçekleştiğini varsayalım. Buluştan elde edilen kazancın hesaplanmasında; ürünün satış fiyatı olan 1000 TL yerine buluşun, ürünün satış fiyatına katkısı olan 10 TL ile satılan ürün adedi çarpılarak (10 TL X 1 milyon adet) bulunan miktar esas alınır. Buluş konusu ürünün satışından elde edilen kazanç, 10 milyon TL olarak hesaplanır.

 

ÖRNEK 2 – Bu Yönetmeliğin 21 inci maddesine göre çalışana ödenecek bedelin hesaplanması aşağıda örneklendirilmiştir:

 

İş makineleri üreten bir işletmede araştırma ve geliştirme bölümünde çalışan bir mühendisin işveren tarafından verilen talimatlar doğrultusunda bir buluş gerçekleştirdiği durumda, net asgari ücretin 1.400 TL olduğu yıl için, buluştan elde edilen kazancın 10 milyon TL olması halinde, çalışana ödenecek bedel aşağıdaki şekilde hesaplanır:

 

a) Öncelikli olarak hizmet buluşunun ait olduğu grup verilen örnek için üçüncü grup olarak belirlenir(İşletmede verilen görevlendirmenin doğrudan neden olduğu ve buluşun gerçekleştirilmesine işletmenin tam katkısının olduğu durumda gerçekleştirilen buluşlar. Yön. m. 21 ).

b) Daha sonra buluştan elde edilen kazancın net asgari ücretin miktarının

– 1.000 katına kadar olan 1.400.000 TL’ye kadarki bölümü için; 0,0020

– 1.000 katı ile 5.000 katı arasındaki 5.600.000 TL’lik bölüm için; 0,0015

– 5.000 katı ile 10.000 katı arasındaki 3.000.000 TL’lik bölüm için; 0,0012

katsayıları belirlenecektir. Bu katsayılar kullanılarak hesaplanan ödenecek bedel aşağıdaki gibidir.

– 1.400.000TL’lik kazancın 0,0020 katı: 2.800 TL

– 5.600.000TL’lik kazancın 0,0015 katı: 8.400 TL

– 3.000.000TL’lik kazancın 0,0012 katı: 3.600 TL

TOPLAM : 14.800 TL’dir.

HABERLER
FESİH YASAĞI VE ÜCRETSİZ İZİN UYGULAMALARININ SÜRESİ 2 AY DAHA UZATILDI

17 Nisan 2020 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan 7244 sayılı Kanun ile 4857 sayılı İş Kanunu’na 17 Nisan 2020 tarihten itibaren geçerli olmak üzere 3 ay süreyle fesih yasağı ve aynı süre ile işçiye ücretsiz izin verilebilmesine ilişkin Geçici Madde 10 eklenmişti.   Akabinde yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararları (2[…]

Yeni Koronavirüs (Covid-19) Nedeniyle Dışsal Etkilerden Kaynaklanan Dönemsel Durumlar Kapsamındaki Zorlayıcı Sebep Gerekçesiyle Yapılan Kısa Çalışma Ödeneği ve Başvuru Süresi Uzatıldı

23 Mart 2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7226 sayılı Kanun ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na “kısa çalışma uygulamasına ilişkin” eklenen Geçici Madde 23 uyarınca  30 Haziran 2020 tarihine kadar geçerli olmak üzere Yeni Koronavirüs (Covid-19) kaynaklı zorlayıcı sebep gerekç[…]